Monumentenzorg is geen aktuele bekommernis ...

In 1801 sloot het Vaticaan, met name Paus Pius VII een concordaat met Napoleon waarbij de betrekkingen tussen de Franse Staat en de Kerk genormaliseerd werden. Naar aanleiding van dit concordaat vaardigde Napoleon enkele jaren later (1809) een aantal maatregelen uit waarbij de kerkbesturen verplicht werden hun kerken te onderhouden.

Uittreksel uit het keizerlijk decreet van 30 december 1809 op de kerkbesturen :
Art. 1 : De kerkbesturen opgericht bij het artikel 76 van de wet van 18 germinaal jaar X, worden belast met het onderhoud en het behoud van de kerken; ...
...
Afdeling II – Lasten van het kerkbestuur – 1. Algemene lasten
Artikel 37 : De lasten van het kerkbestuur bestaan uit :
4° Het onderhoud van de kerken, pastorijen (en kerkhoven); en in geval van onvoldoende inkomsten van het kerkbestuur is dezer er mede belast al het nodige te verrichten tot het uitvoeren van de herstellingen en de wederopbouw, zoals zulks bij pard. 3 geregeld wordt.

Artiel 41 : De kerkmeesters, en de schatbewaarder in het bijzonder, moetern er voor waken dat alle herstellingen deugdelijk en snel uitgevoerd worden. Bij de aanvang van de Lente en van de Herfst onderzoeken zij samen met de vaklieden, de gebouwen

Na de Belgische onafhankelijkheid was het koning Leopold I die monumenten- en landschapszorg in de kijker plaatste.
België richtte in 1835 een Koninklijke Commissie voor Monumenten op; in 1912 werd hier een afdeling Landschappen aan toegevoegd, in 1931 kwamen "de onroerende voorwerpen" er bij. Er volgden heel wat grondwetswijzigingen, Koninklijke Besluiten, wetten en anno 2003 spreken we van een “Afdeling Monumenten en Landschappen die deel uitmaakt van de Administratie Ruimtelijke Ordening, Huisvesting en Monumenten en Landschappen van het Departement Leefmilieu en Infrastructuur van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap”. In 2003 kreeg de Afdeling Monumenten en Landschappen een nieuwe bevoegdheid : archeologie.
Op 1 maart 2004 werd het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed opgericht, een wetenschappelijke instelling van de Vlaamse Gemeenschap.

Waarom beschermen?
Het cultureel erfgoed is een verwijzing naar voorbije generaties met hun eigenheid en specifieke waarden; het is belangrijk een deel van dit erfgoed te bewaren voor de toekomst en dit op zulke wijze te verwezenlijken dat ze aansluit aan en past in de huidige samenleving.

Om beschermd te worden, moeten twee voorwaarden vervuld zijn :
- het goed moet van algemeen belang zijn (= voor het hele Vlaamse gewest)
- het goed moet minstens één cultuurhistorische waarde hebben.

Uiteraard gaat aan bescherming een hele procedure vooraf.

Eéns beschermd biedt de overheid advies en financiële steun aan.

Meer informatie hieromtrent vindt u op de site van de Vlaamse overheid over onroerend erfgoed in Vlaanderen .

De Cel Monumenten en Landschappen West-Vlaanderen stelde een inventaris op van het bouwkundig erfgoed in Knokke-Heist (volledig grondgebied - 2001/2). Hierop voortgaande werd een ontwerp van lijst opgesteld met een aantal monumenten die in aanmerking kwamen om te worden voorgesteld voor bescherming.
De eigenaars werden er per aangetekend schrijven (+ motivatie) van geïnformeerd dat hun eigendom op de lijst was opgenomen en zij werden uitgenodigd op een informatieve vergadering.

Gevolgen zijn ondermeer :
- voorlopige bescherming gedurende 12 maanden (rechtsgevolgen)
- mogelijkheid voor de eigenaar tot het indienen van bezwaren of opmerkingen gedurende 30 dagen volgend op de betekening
- de voorlopige lijst en het dossier kunnen op de gemeente worden ingezien (openbaar onderzoek).

Na de termijn van 12 maanden volgt eventueel de definitieve bescherming en zal de overheid tegemoet komen bij het instandhouden van het goed.

Het beschermingsbesluit wordt aan alle betrokken partijen (personen en besturen) meegedeeld en in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd (zowel voorlopige als definitieve bescherming).

Lijst beschermde monumenten en landschappen Knokke-Heist (pdf / doc)

Publicatie in Belgisch Staatsblad (voorlopig/definitief) 18/07/2003 en 18/06/2004.

De bescherming wordt aan buitenstaanders kenbaar/zichtbaar gemaakt door het aanbrengen van een herkenningsteken :

een vijfhoekig schild, puntig onderaan, schuin gevierendeeld wit en blauw met centraal een vignet in cirkelvorm met daarin een stadsgezicht.

Oorsprong van dit symbool : na de eerste wereldoorlog wilde men met dit teken de aandacht van de toekomstige strijdende partijen erop vestigen dat het betrokken gebouw een waardevol erfgoed was en bij voorkeur gespaard zou blijven van vernieling.