ministerieel besluit houdende
vaststelling van een ontwerp van lijst van voor bescherming
vatbare monumenten, stads- en dorpsgezichten

De Vlaamse Minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken,

Gelet op het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten, stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij decreten van 22 februari 1995 en 8 december 1998;
Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, gewijzigd bij bijzondere wet van 8 augustus 1988, inzonderheid artikel 6,§ 1, I, 7;
Gelet op het besluit van de Vlaamse regering van 3 juli 2002 tot bepaling van de bevoegdheden van de leden van de Vlaamse regering;

besluit

Artikel 1. Het ontwerp van lijst van de volgende voor bescherming vatbare monumenten, stads- en dorpsgezichten, wordt vastgesteld overeenkomsig de bepalingen van het decreet van 3 maart 1976, gewijzigd bijdecreten van 22 februari 1995 en 8 december 1998:
13) Omwille van het algemeen belang gevormd door de artistieke, historische en socio-culturele waarde :
- als monument :
Dominicanenkerk met pandgang, omgevende tuin en pastrij, gelegen te Knokke-Heist (Knokke), Sparrendreef 91, 93;
bekend ten kadaster:
Knokke-Heist, 2e afdeling, sectie E, perceelnummer(s) 744, 746A, 747A.

Artikel 2. Met het oog op de bescherming zijn van toepassing:
De beschikkingen van het besluit van de Vlaamse regering van 17 november 1993 tot bepaling van de algemene voorschriften inzake instandhouding en onderhoud van monumenten en stads- en dorpsgezichten (Begisch Staatsblad 10 maart 1994).

Brussel, 10-02-2003

Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken
Paul VAN GREMBERGEN

Persbericht - Gunstig advies voor bescherming van 20 locaties in Knokke-Heist - 28/03/2003

De bestendige deputatie van West-Vlaanderen heeft een gunstig advies uitgebracht overde voorgenomen bescherming van een twintigtal monumenten in Knokke. Het betreft hoofdzakelijk getuigen van de groei van de luxebadplaats Het Zoute. De beschermingsprocedure werd opgestart door de Afdeling Monumenten en Landschappen van de Vlaamse Gemeenschap. De inventaris van het bouwkundig erfgoed van de gemeente Knokke-Heist vormde de basis voor de selectie.

Knokke-Het Zoute groeide tijdens het eerste kwart van de 20ste eeuw uit tot de luxebadplaats langs de Belgische Kust. Vanaf 1908 verkavelde de "SA Compagnie Immobilière Le Zoute" het uitgestrekte duinengebied volgens een aanlegplan van de Duitse urbanist Joseph Stübben. Voor het landinwaarts gelegen gedeelte van de badplaats opteerde Stübben voor een landschappelijke aanleg met behoud van het duinreliëf en in het groen ingeplante villa's. De te bouwen villa's werden door de Compagnie onderworpen aan strenge bouwvoorschriften. De meeste huizen zijn vrij sterk geïnspireerd op de landelijke, Engelse woning, de zogenaamde "cottage". De Brusselse architect Adolphe Pirenne ontwierp in 1909 in opdracht van de Compagnie twee modelvilla's, die bewaard bleven in de Fochlaan 7 en 9. Beide zijn typerende voorbeelden van in het groen ingeplante cottages met imitatievakwerk, puntgevels, kleurrijk materiaalgebruik, etc. Dezelfde architect tekende ook de plannen van de villa "Rêve d'Enfant", het zomerverblijf van de bekende Belgische violist Eugène Ysaÿe. Enkele van de meest beeldbepalende cottages in de kernzone van de residentiële verkaveling zijn de villa's "Sous tous vent - Duindistel" aan het Britspad 14-16, gebouwd in 1926 naar een ontwerp van de Gentse architect Valentin Vaerwijck en de villa's aan het Poolspad 1 tot 9, ontworpen in 1928 door architect Leon Stynen. De lokale architect Florimond Vervalcke ontwierp heel wat cottages in het Zoute. Voor zijn eigen woning "De Valk" aan de Elisabethlaan 86 opteerde hij in 1932 voor een meer vooruitstrevende art-decostijl. De villa "Tregenna Hall" in de Windenvang is een van de mooiste van de vele cottages die de architecten Jozef Viérin en Antoine Dugardyn in Knokke ontwierpen. De villa "Paquebot" is een zeldzaam voorbeeld van modernistische architectuur in Het Zoute. Het huis, een ontwerp van de bekende modernist Louis-Herman de Koninck, ligt volledig verscholen in het duinreliëf en tussen de dennenbomen. Ook na de Tweede Wereldoorlog werden nog enkele merkwaardige en architecturaal hoogstaande woningen gebouwd in het Zoute, zoals "Le Pangolin". Het huis, een ontwerp van architect André Jacqmain uit 1966-1968, is door zijn vormgeving een unicum aan de Belgische kust: een groot schubvormig dak met bruine pannen en een organisch grondplan.

Naast verschillende villa's, wordt ook het speelhuis "Le Dragon" beschermd. Deze vreemde sculptuur van de Franse kunstenares Niki de Saint-Phalle werd gerealiseerd in 1972-1973 op vraag van Roger Nellens. Het internationaal bekende en erg kleurrijke bouwwerk kon gebruikt worden als speelhuis voor zijn kinderen. De Amerikaanse kunstenaar Keith Haring verbleef er in 1987 enkele weken en versierde de wand van de trap en het balkon in zijn bekende stijl. Het speelhuis is gelegen binnen de resten van het 17de-eeuwse Sint-Paulusfort, een getuige van de tachtigjarige oorlog.

De Compagnie besteedde ook al snel aandacht aan de uitbouw van recreatieve voorzieningen om de badplaats aantrekkelijk te maken. Het al bestaande golfterrein – de eerste initiatieven dateerden van 1900 – werd gepromoot en verder uitgebouwd. Aan het Binnenhof werd bovenop de Hoge Blinckaertduin, één van de hoogste duinen in Het Zoute, een clubhouse in cottagestijl gebouwd. Vanaf 1946 werd de villa “Maeger Scorre” als clubhouse gebruikt. Het complex van woning, bijgebouwen en poortgebouw rond een binnenkoer was gebouwd in 1928 naar een ontwerp van Mario Knauer. Bouwheer Frans Thys gaf in 1929-1930 Edgard Tytgat de opdracht om twee kamers van muurschilderingen te voorzien.

Ten behoeve van het groeiend aantal villabewoners werd in 1925-1929 in de oorspronkelijke kern van het landelijke gehucht Het Zoute een neoromaanse kerk gebouwd naar de plannen van Jozef Viérin en Antoine Dugardyn. Voor de kerk werd een pandgang opgetrokken en ten zuidoosten van de kerk een verblijf voor de paters in villastijl.

De bestendige deputatie is van oordeel dat een bescherming als monument deze waardevolle panden gerechtvaardigd is. De definitieve beslissing berust bij Vlaams minister Paul Van Grembergen.

De volledige lijst:
1. Britspad 14-16, gekoppelde villa “Sous tous vent-Duindistel”
2. Elizabethlaan 16-18, gekoppelde villa met tuin, duinreliëf, trappartijen en tuinmuur
3. Elizabethlaan 86, Villa “De Valk” met tuin en tuinmuur
4. Fochlaan 7, 7+ en 9, Villa’s “Zandvlugge” en “Windekind” met tuin, duinreliëf en aanhorigheden
5. Fochlaan 23, Villa “Rêve d’Enfant” met tuin en tuinmuur
6. Helmweg 24, Villa “Chanty Val” met tuin, duinreliëf, tuinpaden en terras op pijlers
7. Poolspad 1, 3, 5 en 9, ensemble van villa’s met tuin, duinreliëf, trappen en tuinmuur
8. Windenvang 3, Villa “Tregenna Ha ll” met omgevende tuin
9. Zoutelaan 126, Villa “Beaumesnil” met tuin
10. Sparrendreef 144, Villa “Paquebot” met omgevende tuin, markant duinreliëf,
11. Binnenhof 9, 11 en 13, Villa “Dennehul- Klimop” met omgevende tuin, duinreliëf, trappartijen en plateaus
12. Caddiespad 14, Villa “Maeger Scorre” (gebouwencomplex rond binnenkoer met tuin en fontein)
13. Sparrendreef 91 en 93, Dominicanenkerk met pandgang, omgevende tuin en pastorij
14. Zoutelaan 280, resten van het Sint-Paulusfort
15. Zoutelaan 280, speelhuis “Le Dragon”
16. Villa “The Haddock”, Lommergang 2 (Duinbergen)
17. Villa “Zeeëgel”, Magere Schorre 54 (Knokke)
18. Villa “Le Pangolin”, Berkenlaan 11 (Knokke)
19. Gedenkzuil voor de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog
20. Uitbreiding van de voormalige kolonie, thans Koninklijk Atheneum

ministerieel besluit houdende bescherming als monument, stads- en dorpsgezicht

De Vlaamse Minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken,
Gelet op het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten, stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij decreten van 22 februari 1995 en 8 december 1998;
Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, gewijzigd bij bijzondere wet van 8 augustus 1988, inzonderheid artikel 6,§ 1, I, 7;
Gelet op het besluit van de Vlaamse regering van 10 juni 2003 tot bepaling van de bevoegdheden van de leden van de Vlaamse regering;
Gelet op het ministerieel besluit van 10 februari 2003 houdende ontwerp van lijst van voor bescherming vatbare monumenten, stads- en dorpsgezichten;
Gelet op het advies van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen van 03 juli 2003,

besluit

Artikel 1. Wordt beschermd, overeenkomstig de bepalingen van het decreet van 3 maart 1976 gewijzigd bij decreten van 22 februari 1995 en 8 december 1998 : 13. Omwille van het algemeen belang gevormd door de artistieke waarde, de historische waarde, de historische in casu de architectuurhistorische waarde en de socio-culturele waarde - als monument : Dominicanenkerk met pandgang, omgevende tuin en pastorij, gelegen te Knokke-Heist (Knokke), Sparrendreef 91,93; bekend kadaster Knokke-Heist, 2e afdeling, sectie E, perceelnummer(s) 744, 746A, 747A.

Artikel 2. Met het oog op de bescherming zijn van toepassing :
De beschikkingen van het besluit van de Vlaamse regering van 17 november 1993 tot bepaling van de algemene voorschriften inzake instandhouding en onderhoud van monumenten en stads- en dorpsgezichten (Belgisch Staatsblad 10 maart 1994).

Brussel, 27-01-2004

Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken
Paul VAN GREMBERGEN